Wie ben ik?

‘Mens kan ’t weer niet bepalen’

Jan Willem Ruitenberg uit Opheusden is sinds zijn kindertijd behept met het weer. Hij kan er niets aan doen, zegt hij zelf. ,,Mijn oma was een achternicht van Jan Pelleboer.’’
Opheusden – 11 april 2019
Nog weet hij de opmerking die zijn vader maakte toen zijn oom en tante verhuisden. Terwijl de rest van de familie het huis bewonderde, keek zijn vader door het raam en constateerde tevreden: ‘Je kunt ook een stukje van de lucht zien’. De liefde voor het weer gaf vader Ruitenberg door aan zijn zoon Jan Willem, die nu sinds 2012 als weerman van Opheusden het weerbericht voor het dorp verzorgt.
Een familiekwaal? ,,Het is me met de paplepel ingegoten, het zit in de genen denk ik. Mijn vader keek vaak naar het weer en toen ik tiener was, kreeg ik zelf mijn eerste weerstation. Anderen worden chagrijnig als het regent, ik vind het geweldig. Is ook een beetje de sport tussen amateur-weermannen: meer in je meter hebben dan de buurman.’’
Elke dag een weerbericht voor Opheusden: een dagtaak naast uw werk als wiskundedocent voor het Van Lodenstein College? ,,Het verschilt. Ik bekijk de verschillende weermodellen en de belangrijkste weerkaarten, en kloppen die met elkaar, dan ben je zo klaar. Op dagen dat het heel onrustig is verwachten lezers vaker een update. Dan ben je er verspreid over de dag wel een aantal uur mee bezig. Dat geeft niet. Het weer verveelt nooit.’’
Moeten uw leerlingen ook wiskundeopgaven maken over het weer? ,,Haha, nee, ze kunnen aan mijn lokaal vol weerfoto’s wel zien waar mijn passie ligt. Maar ik ga het ze niet opdringen. Het is ook niet iets wat heel erg speelt: iedereen in Nederland heeft een mening over het weer, maar als je in een gastles vraagt wie er meer mee wil doen, gaat er misschien één vingertje de lucht in.’’
Even een check. Wat voor weer wordt het vandaag? Zonder te aarzelen, in één woordenstroom: ,,We komen meer onder invloed van een hogedrukgebied, de zon komt er meer door en het wordt wel een graadje of 13, maar het is nog geen vetpot voor de mooiweerliefhebber.’’ Dan: ,,Het wordt me wel vaker gevraagd, vooral in de buurt. Eén keer kreeg ik de vraag wat voor weer het over een maand wordt, van iemand die iets buiten wilde plannen. Daar kan ik op die termijn niets zinnigs over zeggen, daar geef ik geen antwoord op.’’
Vroeger keken mensen zelf naar de lucht. ,,De beleving van het weer wordt minder. Mensen die buiten werken, hoef je niets over het weer te vertellen. De rest weet alleen: als er zon is, gaan we op het strand bakken en als er regen is en we zijn buiten, hebben we een verkeerde inschatting gemaakt. Of heeft de weerman het fout gezegd, haha.’’
Smaakt het naar meer en heftiger? ,,Ik zou nog weleens naar Amerika willen, voor de tornado’s. Maar het vergt veel voorbereiding en is risicovol. Wil je dat nemen, en wanneer dan? Voor het heftige weer moet je niet in Nederland zijn, hoewel de bui van 2014 in Opheusden wel bijzonder was. Ik wist dat-ie zou komen, maar niet dat het zoveel zou zijn – 87 millimeter! – en het ons recht zou raken. Meestal missen we de boot als Opheusden.’’
U hebt in de loop van de jaren behoorlijk wat gegevens verzameld. Ziet u trends? ,,Ja, de gemiddelde temperatuur stijgt, het wordt warmer en droger. Dat herkennen mensen niet altijd. In het centrum hoorde ik vorig jaar een oudere man zeggen dat hij het ‘vroeger wel heter meegemaakt’ had. Dat is gewoon niet zo, de hitte was extreem en de lengte ook.’’
Maakt dat u zenuwachtig? ,,We zijn degenen die de metingen doen, het weer kun je niet regelen. Er zijn natuurlijk allerlei zaken die je als particulier kunt doen en die altijd goed zijn voor het milieu, maar je kunt het klimaat niet zomaar ombuigen. Misschien ben ik ook te nuchter omdat we als mens het weer niet kunnen bepalen. God is het die ook het weer bestuurt.’’
Wat is voor u de mooiste lucht? ,,Een donkere buienwolk

PASPOORT

Jan Willem Ruitenberg is 33 jaar en getrouwd met Nicolien. Zijn kinderjaren liggen in de provincie Utrecht, in 2000 kwam hij met zijn gezin naar Opheusden, waar hij nog steeds woont. Zijn eerste weerstation kreeg hij toen hij een jaar of 13, 14 was. Sindsdien houdt hij de weergegevens dagelijks bij. Tien jaar geleden begon hij op het Van Lodenstein College in Kesteren, waar hij docent wiskunde en mentor voor vmbo 3 en 4 is. In zijn vrije tijd maakt hij met oud-leerling Martijn Willemsen dagelijks de weersverwachting voor Opheusden op de site weerstationopheusden.nl en op Facebook.
Dit artikel is hier te vinden op de site van de Gelderlander.